شناسایی و مداخله زودهنگام اختلال طیف اوتیسم

شناسایی و مداخله زودهنگام اختلال طیف اوتیسم در کودکان خردسال اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder یا ASD) یکی از اختلالات رشد عصبی است که با تفاوت‌های رفتاری و ارتباطی مشخص می‌شود. این تفاوت‌ها اغلب از سال‌های نخست زندگی کودک ظاهر می‌شوند و هرچقدر تشخیص زودهنگام باشد، شانس مداخله موفق و بهبود مسیر رشدی افزایش می‌یابد. مطالعات اخیر نشان می‌دهند که مداخله‌های زودهنگام، حتی پیش از سن ۳ سالگی، می‌توانند توانمندی‌های ارتباطی، اجتماعی و شناختی کودک را به طور چشمگیری ارتقاء دهند (Lord et al., 2020; Zwaigenbaum et al., 2015).…

Read More

مقایسه سرعت پردازش صداهای گفتاری

سرعت پردازش صداهای گفتاری یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رشد زبان و عملکرد شنیداری است که نقش بنیادی در یادگیری زبان، ارتباطات اجتماعی و مهارت‌های زبانی دارد. پژوهش‌های علوم شناختی و عصب‌شناسی نشان می‌دهند که کودکان در مقایسه با بزرگسالان معمولاً صداهای گفتاری را با سرعت کمتری تحلیل و رمزگشایی می‌کنند و این امر تأثیر مستقیم بر توسعه گفتار، فهم گفتار در محیط‌های پیچیده و یادگیری دارد. این روند به ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که کودکان با اختلالات پردازش شنیداری، تأخیر گفتار یا اختلالات زبان خاص (SLI) مواجه باشند. Frontiers+1…

Read More

پرخاشگری، اختلال ODD و رفتارهای ضد‌اجتماعی

پرخاشگری، اختلال ODD و رفتارهای ضد‌اجتماعی پرخاشگری، اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) و رفتارهای ضد‌اجتماعی یا اختلال سلوک (CD) سه محور مهم در حوزه مشکلات رفتاری کودکان و نوجوانان هستند. در نگاه اول ممکن است بسیاری از والدین تفاوت این سه الگو را تشخیص ندهند و هر رفتار تند، مقاومت‌ورزانه یا آسیب‌رسان را «پرخاشگری» بنامند. اما از نظر علمی، هر یک از این اختلالات مکانیزم، شدت، پیامد و روش درمان متفاوتی دارد. شناخت دقیق این تفاوت‌ها به والدین و درمانگران اجازه می‌دهد مسیر درست مداخله را انتخاب کنند و از تشدید…

Read More

حیطه‌های گفتاردرمانی و روان‌شناسی و نقش آن‌ها در رشد کودک و خانواده

ارتباط، یکی از بنیادی‌ترین نیازهای انسان است؛ کودکی که نمی‌تواند احساساتش را بیان کند، واژه‌ها را به‌درستی ادا نمی‌کند، یا قادر نیست رفتار خود را تنظیم کند، نه‌تنها در محیط خانه بلکه در مدرسه، جمع دوستان و جامعه نیز با مشکلات جدی مواجه می‌شود. از سوی دیگر، بسیاری از دشواری‌های هیجانی، تحصیلی و توجهی که در سنین کودکی نمایان می‌شود، بدون مداخله علمی ممکن است تا بزرگسالی ادامه یافته و زندگی فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. اینجاست که نقش گفتاردرمانی و روان‌شناسی نه‌تنها درمانی، بلکه آینده‌ساز و پیشگیرانه می‌شود. کلینیک‌های…

Read More

علائم، تشخیص و پیامدهای درمانی

آپراکسی گفتار در کودکان (Childhood Apraxia of Speech – CAS) یکی از پیچیده‌ترین اختلالات گفتار–زبان است که در آن کودک توانایی برنامه‌ریزی و توالی‌سازی حرکات گفتاری را از دست می‌دهد. برخلاف اختلالات رایج تلفظ یا مشکلات تأخیر گفتار، در آپراکسی، کودک می‌داند چه می‌خواهد بگوید، اما مغز نمی‌تواند پیام دقیق حرکتی را به ماهیچه‌های گفتاری (لب، زبان، فک) ارسال کند. نتیجه آن گفتاری نامنظم، تلاش‌مندی، توقف‌دار و دشوار برای درک است. اهمیت شناخت این اختلال در این است که تشخیص زودهنگام و درمان تخصصی می‌تواند کیفیت زندگی کودک، مهارت‌های ارتباطی،…

Read More

تأثیرات مواجهه با اسکرین بر بیش‌فعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD

چکیده در دهه‌های اخیر، گسترش چشمگیر رسانه‌های دیجیتال، گوشی‌ هوشمند، تبلت، رایانه و تلویزیون موجب شده است که کودکان از سنین بسیار پایین در معرض محرک‌های چندرسانه‌ای قرار گیرند. پژوهش‌های نوروسایکولوژیک نشان می‌دهد که مواجهه زیاد با اسکرین می‌تواند بر مسیرهای عصب‌رشدی، توجه، پردازش حسی، زبان و رفتار اجتماعی اثر بگذارد. این مقاله به‌طور جامع اثرات اسکرین را بر دو حوزه مهم رشد یعنی بیش‌فعالی/کم‌توجهی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD) بررسی می‌کند. با مرور مکانیسم‌ها، الگوهای رفتاری، شواهد تجربی، مطالعات طولی و همبستگی‌ها، تلاش شده است تصویری روشن از…

Read More

دکتر اوتیسم کرج – سندرم رت در پسران

سندرم رت (Rett Syndrome) سال‌ها به عنوان یک اختلال عصب‌رشدی «ویژه دختران» شناخته می‌شد و تقریباً تمامی متون علمی کلاسیک این بیماری را تقریباً منحصر به دختران توصیف کرده‌اند. دلیل این برداشت، نقش ژن MECP2 و الگوی توارث وابسته به کروموزوم X بود. در نگاه قدیمی، تصور می‌شد که جهش MECP2 در پسران «غیرقابل‌حیات» است و اغلب با مرگ در دوره نوزادی همراه خواهد بود.اما در سال‌های اخیر، پژوهش‌های گسترده ژنتیکی نشان داده‌اند که این باور دقیق نیست. شواهد جدید نشان می‌دهند که پسران نیز ممکن است دچار جهش‌های MECP2…

Read More

علائم رفتاری و گفتاری اوتیسم

اوتیسم یکی از شناخته‌شده‌ترین تفاوت‌های رشدی در دنیا است که بر نحوه ارتباط، رفتار، پردازش اطلاعات و تعامل اجتماعی اثر می‌گذارد. این اختلال طیفی است؛ یعنی شدت و شکل بروز آن از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت است. برخی از افراد طیف اوتیسم به‌صورت مستقل زندگی و کار می‌کنند و تنها کمی در مهارت‌های اجتماعی چالش دارند، اما برخی دیگر نیازمند حمایت‌های آموزشی، ارتباطی و رفتاری در تمام مراحل زندگی هستند. این تفاوت‌ها باعث شده که امروزه از اصطلاح طیف اوتیسم (ASD) استفاده شود تا همه انواع و سطوح…

Read More

رژیم غذایی متعادل کودکان تا شش سالگی

شش سال اول زندگی، دورانی است که مغز کودک با سرعتی بی‌نظیر در حال رشد و شبکه‌سازی سلولی است. در این بازه، تغذیه صحیح نه‌تنها رشد جسمی را تضمین می‌کند، بلکه پایه‌های توجه، حافظه، یادگیری گفتار، رفتار، تنظیم هیجان و سلامت عمومی را شکل می‌دهد. مطالعات مختلف نشان می‌دهد کودکانی که به‌صورت مرتب از رژیم غذایی متعادل و غنی از ریزمغذی‌ها بهره‌مند می‌شوند، مهارت‌های زبانی پیشرفته‌تر، عملکرد شناختی بهتر، تمرکز بالاتر و رفتارهای سازگارانه‌تری دارند. این مقاله یک راهنمای جامع، علمی و کاربردی برای والدین، مربیان مهدکودک و درمانگران است…

Read More

دلایل محیطی کم‌توانی ذهنی در کودکان

کم‌توانی ذهنی (Intellectual Disability) یکی از چالش‌برانگیزترین اختلالات رشدی است که بر یادگیری، مهارت‌های شناختی، توانایی حل مسئله و مهارت‌های مستقل زیستی کودک تأثیر می‌گذارد. گرچه برخی عوامل ژنتیکی نقش پررنگی در شکل‌گیری این اختلال دارند، اما عوامل محیطی نیز سهم بزرگی در ایجاد یا تشدید آن ایفا می‌کنند. بر اساس گزارش‌های جهانی سازمان بهداشت جهانی (WHO) حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از موارد کم‌توانی ذهنی مستقیم یا غیرمستقیم به عوامل محیطی مربوط می‌شوند؛ عواملی که در بسیاری از موارد با آموزش، غربالگری و مداخله زودهنگام قابل پیشگیری‌اند. این مقاله…

Read More